Come and See (Idi I Smotri, Elem Klimov, 1985)
Þetta er einstšk mynd. Margir vilja meina að það sŽ ekki h¾gt að
sj‡ mynd sem hefur meiri ‡hrif ‡ ‡horfandann og sumir horfa oft ‡ hana,
aðrir geta það aðeins einu sinni.
Hv’trœssnesk kvikmyndagerð er ekki sŽrstaklega
þekkt ’ heiminum og er ’ raun frekar f‡t¾kleg. Elem Klimov er hennar þekktasta nafn og hefur gert
nokkrar myndir og hlotið nokkra virðingu ’ kvikmyndaheiminum fyrir Come
and See. Hann hefur ekki gert mynd
s’ðan. Come and See er
virkilega hugrškk mynd, það þarf kjark til þess að
taka þ‡ ‡h¾ttu ’ jafn kostnaðarsšmu fyrirt¾ki og kvikmynd er, að
sýna svo dimma og vonarlausa sšgu.
Klimov gerir myndina af sannf¾ringu og ‡str’ðu. Hann hefur mikilv¾ga hluti að segja
og beitir šllum s’num kršftum til.
Þr‡tt fyrir að Come and See sŽ gerð undir vškulum augum
sovŽska kvikmyndaeftirlitsins, þ‡ tekur myndin kirfilega stšðu gegn
þeirri kœgun sem m¾tir l‡gstŽttunum ’ p—lit’sku str’ði. Myndin er sýn um Helv’ti ‡
Jšrðu en þ— eru m—tv¾gisstundir af þv’l’kri fegurð að
hœn getur vart talist af þessari jšrðu.
Come and See hefur ’ raun engan sšguþr‡ð til
að tala um, þarf hann hreinlega ekki. En sagan snýst um dreng sem ‡kveður að taka
þ‡tt ’ str’ðinuÉHann er leikinn af Aleksei Kravchencko sem stendur
sig svo vel, að enn ’ dag eru uppi orðr—mar um það að
Elem Klimov hafi d‡leitt hann.
Maður sŽr sjaldan þv’l’kan leik hj‡ unglingspilt. Flest atvik sšgunnar standa og falla
með viðbršgðum drengsins (sýnd ’ n¾rmyndum). Til að byrja með er andlit hans
sveipað hryllingi og vaxandi sturlun, en eftir þv’ sem hann sŽr meiri
hšrmungar verður hann —n¾mur og við sj‡um harðneskja og algjšru
glštun mennsku.
Það eru til margar,
margar myndir (ekki bara fr‡ Hollywood) sem eru gegn str’ði. En þ¾r
falla yfirleitt ’ þ‡ gryfju að gera str’ðið ¾sandi og jafnvel
fallegan hlut að horfa ‡, og m‡ þar nefna Apocalypse Now, sem Come
and See er oft borin saman við. En Come and See sýnir str’ð sem
Helv’ti ‡ Jšrðu.
Kinof’ll r‡ðleggur:
Austurv’gsstšðvarnar:
A generation (1955)
Kanal (1957)
Ashes and Diamonds (1958)
The Cranes Are Flying (1957)
Ballad of a Soldier (1958)
Cross of Iron (1977)
Stalingrad (1993)
Enemy at the Gates (2001)
The Shop on Main Street (1965)
The Winter War (1989)
IvanÕs Childhood (1962)